Η ΕΕΤΟΑ για τα δημοσιεύματα περι βλαστικών κυττάρων

21 Mar 2011

Για ακόμη μία φορά δημοσιεύονται στον τύπο οι απόψεις μερίδας οργανωμένων αιματολόγων, σχετικά με τις χρήσεις των βλαστικών κυττάρων του ομφαλικού αίματος καθώς και για τη λειτουργία των ιδιωτικών τραπεζών κρυοσυντήρησης. Οι απόψεις αυτές έχουν αναρτηθεί εδώ και καιρό στο διαδίκτυο, έχουν αποσταλεί σε όλα τα Πανεπιστήμια της χώρας και έχουν και στο παρελθόν δημοσιευθεί στον τύπο. Στις θέσεις της ελληνικής αιματολογικής εταιρείας (ΕΑΕ) έχουν από καιρό απαντήσει γραπτά, έγκριτοι έλληνες πανεπιστημιακοί, ενώ οι ακραίες θέσεις της ΕΑΕ δεν έχουν καταφέρει να κερδίσουν την αποδοχή της ευρύτερης επιστημονικής κοινότητας τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς.

Αυτόλογες μεταμοσχεύσεις στελεχιαίων αιμοποιητικών κυττάρων (βλαστοκυττάρων)

 

Το βασικό επιχείρημα των πολέμιων της οικογενειακής - ιδιωτικής φύλαξης, στηρίζεται στην άποψη ότι: «όταν ένα παιδί νοσήσει νωρίς στη ζωή του από κάποια αιματολογική κακοήθεια, το ομφαλικό του αίμα επίσης νοσεί ή θα νοσήσει, συνεπώς μια αυτόλογη μεταμόσχευση (δηλ. μεταμόσχευση με υλικό που προέρχεται από το παιδί που αργότερα αρρώστησε) θα ήταν άχρηστη». Η παραδοχή αυτή προφανώς δεν ισχύει, παρά μόνο στη μειοψηφία των περιπτώσεων (περίπου 1%). Αν συνέβαινε το αντίθετο, θα έπρεπε όλα τα ομφαλικά μοσχεύματα, που προέρχονται από δωρεά, να ελέγχονται για την ύπαρξη προλευχαιμικών γενετικών αλλοιώσεων ή εναλλακτικά να παρακολουθείται η υγεία κάθε νεογνού - δότη ως τα πρώτα (πόσα;) έτη της ζωής του και να αφαιρείται από τη δημόσια δεξαμενή τυχόν δείγμα, που προέρχεται από παιδί το οποίο έχει στη συνέχεια νοσήσει. Κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει σε καμία δημόσια τράπεζα του κόσμου, ενώ οι οδηγίες του NETCORD, που θέτουν τα διεθνή πρότυπα ποιότητας των ομφαλικών μοσχευμάτων, δεν αναφέρουν πουθενά την ανάγκη διενέργειας γενετικών ελέγχων για την ύπαρξη προλευχαιμικών κλώνων. (Jim van Dongen et al 1999, Leukemia 13, 1901-1928)

Στην πραγματικότητα, χιλιάδες αυτόλογες μεταμοσχεύσεις βλαστικών κυττάρων πραγματοποιούνται κάθε χρόνο για την αντιμετώπιση αιματολογικών παθήσεων και ορισμένων μορφών καρκίνου. Με βάση τα στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ), το 2002 έγιναν στην Ελλάδα 206 μεταμοσχεύσεις προγονικών αιμοποιητικών κυττάρων, από τις οποίες οι 119 ήταν αυτόλογες (ποσοστό 57.7%).

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν στον τύπο (Το Βήμα 9/11/08), το 2007 στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκαν 369 μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων, από τις οποίες οι 248 ήταν αυτόλογες (ποσοστό 67,2%).

Ανάλογα είναι τα στοιχεία της EBMT (European Bone Marrow Transplantation Society)σύμφωνα με τα οποία το 63.2% των μεταμοσχεύσεων στην Ευρώπη είναι επίσης αυτόλογες μεταμοσχεύσεις (από τον ασθενή στον εαυτό του).

Κι ενώ οι παραπάνω μεταμοσχεύσεις αφορούν σε βλαστοκύτταρα που προέρχονται από τον μυελό των οστών των ίδιων των ασθενών (ο οποίος περιέχει κύτταρα όμοια με αυτά του ομφαλικού αίματος), το έτος 2007, πραγματοποιήθηκε και η πρώτη επιτυχής μεταμόσχευση αυτόλογων ομφαλικών βλαστοκυττάρων, για τη θεραπεία ενός 3χρονου παιδιού που έπασχε από Λευχαιμία (Ammar Hayami et al. 2007, Pediatrics 119,e296-e300). Το 2004 είχε προηγηθεί η χρήση αυτόλογων ομφαλικών μοσχευμάτων για τη θεραπεία μιας άλλης εξίσου σοβαρής αιματολογικής ασθένειας, της Απλαστικής Αναιμίας (Steven M. Fruchtman et al. 2004, Biology of Blood and Marrow Transplantation, 10:741-742) ενώ σύμφωνα με δημοσιεύματα (ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 18 Αυγ. 2009, http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=73829), πρόσφατα χρησιμοποιήθηκε και η πρώτη ιδιωτικά αποθηκευμένη ελληνική μονάδα ομφαλικού αίματος, στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Duke των Η.Π.Α., για τη θεραπεία της μικρής ιδιοκτήτριάς τους.

 

Τέλος, είναι σημαντικό να αναφερθεί, ότι ακόμα και στις περιπτώσεις όπου πράγματι απαιτείται μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων από άλλο άτομο, ένα ιστοσυμβατό συγγενικό μόσχευμα (όπως για παράδειγμα το ομφαλικό αίμα ενός αδερφού, που έχει φυλαχθεί σε μία οικογενειακή τράπεζα) δίνει σημαντικά μεγαλύτερες πιθανότητες επιβίωσης (63% ζωντανοί ένα χρόνο μετά), συγκριτικά με ένα μη-συγγενικό μόσχευμα ίδιας ιστοσυμβατότητας (29% ζωντανοί ένα χρόνο μετά)(Gluckman E et al. N Engl J Med. 1997 Aug 7;337(6):373-81), γεγονός που συνηγορεί υπέρ της οικογενειακής – ιδιωτικής φύλαξης.

Εφαρμογές των ομφαλικών βλαστοκυττάρων σε μη αιματολογικές ασθένειες

 

Μια απλή αναζήτηση στην επίσημη ιστοσελίδα για της κλινικές δοκιμές που διεξάγονται υπό την αιγίδα του Εθνικού Ιδρύματος Υγείας (NIH) των Η.Π.Α., (http://clinicaltrials.gov) με λέξεις-κλειδιά «cord blood» παρήγαγε 363 αποτελέσματα, αναδεικνύοντας το τεράστιο δυναμικό των ομφαλικών μοσχευμάτων. Ανάμεσα στα αποτελέσματα που προέκυψαν από την αναζήτηση, βρίσκει κανείς δοκιμαστικές θεραπείες για αιματολογικές, μεταβολικές, νευρολογικές, ορθοπεδικές, ανοσολογικές, καρδιολογικές και άλλες ασθένειες. Συνεπώς η πληροφορία πως «τα ομφαλικά μοσχεύματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο σε αιματολογικά νοσήματα» είναι παρωχημένη.

 

Ήδη, έχουν δημοσιευθεί τα πρώτα αποτελέσματα από τη χρήση των βλαστοκυττάρων του ομφαλικού αίματος για τη θεραπεία του Διαβήτη τύπου Ι (Michael J Haller et al. 2008, Exp Hematology,36(6): 710-715) και αναμένονται εξελίξεις σε αντίστοιχες προσπάθειες για άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας.

 

Επίσης, πολλά υποσχόμενες είναι οι εξελίξεις στον τομέα της «Μηχανικής Ιστών», ενός κλάδου που βρίσκεται σε δυναμική ανάπτυξη και υπόσχεται να αλλάξει το μέλλον της ιατρικής. Η ανίχνευση μη-περιορισμένων ολοδύναμων σωματικών βλαστοκυττάρων στο ομφαλικό αίμα (Kogler G et al. J. Exp. Med. Vol 200; no2; july 19, 2004 pg 123-135) μπορεί να οδηγήσει τα ομφαλικά μοσχεύματα σε μία εναλλακτική πηγή βλαστοκυττάρων με ιδιαίτερα μεγάλο εύρος διαφοροποίησης, ενώ κύτταρα που περιέχει το ομφαλικό αίμα, ήδη χρησιμοποιούνται σε αναγεννητικές θεραπείες, όπως η αναγέννηση του μυοκαρδίου μετά από έμφραγμα (R de Silva and RJ Lederman, Cytotherapy 2004; 6(6): 608-614), καθώς και σε αναπλαστικές εφαρμογές στην ορθοπεδική και την αθληιατρική.

 

Το θέμα λοιπόν δεν είναι αν το ομφαλικό αίμα πρέπει να φυλαχθεί, αλλά που:

 

Στις Ιδιωτικές Τράπεζες

-Το δείγμα ανήκει στην οικογένεια

- Η οικογένεια ενημερώνεται με επίσημο πιστοποιητικό για την επιτυχή φύλαξή του

- Το δείγμα είναι άμεσα διαθέσιμο προς χρήση

- Σε περίπτωση ανάγκης ΑΥΤΟΛΟΓΗΣ μεταμόσχευσης, ο καταθέτης είναι 100% εξασφαλισμένος για την ύπαρξη απόλυτα ιστοσυμβατού μοσχεύματος

- Σε περίπτωση ΑΛΛΟΓΕΝΟΥΣ μεταμόσχευσης οι πιθανότητες επιβίωσης είναι 2πλάσιες, όταν το μόσχευμα προέρχεται από ιστοσυμβατό συγγενή (π.χ. δείγμα αδερφού, που έχει φυλαχθεί ιδιωτικά)

- Το δείγμα ανήκει στην οικογένεια, η οποία μπορεί να το χρησιμοποιήσει σε οποιαδήποτε πειραματική ή τρέχουσα εφαρμογή αναγεννητικής ιατρικής

 

Στη δημόσια τράπεζα

- Το δείγμα δωρίζεται, και η οικογένεια χάνει κάθε δικαίωμα επάνω του

- Η οικογένεια δεν γνωρίζει αν η φύλαξη του δείγματος είναι επιτυχής. (Τα δείγματα που δεν φυλάσσονται μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ερευνητικούς σκοπούς)

- Το 1/3 των ασθενών που χρειάζονται μεταμόσχευση δεν μπορούν να βρουν επαρκώς ιστοσυμβατό μόσχευμα

- Ακόμη κι αν βρεθεί μόσχευμα από ξένο δότη, ο ασθενής έχει λιγότερες πιθανότητες να ιαθεί συγκριτικά με τη λήψη μοσχεύματος από συγγενικό του πρόσωπο (π.χ. αδερφό) ίσης ιστοσυμβατότητας

- Το δείγμα δεν μας ανήκει και φυλάσσεται αποκλειστικά για την ίαση των αιματολογικών νοσημάτων του γενικού πληθυσμού

 

«Μισή αλήθεια» από την ελληνική αιματολογική εταιρεία

Το γεγονός ότι η ιδιωτική φύλαξη των βλαστοκυττάρων έχει αξία, στηρίζεται και από το γεγονός ότι ιδιωτικές τράπεζες λειτουργούν σε πολλές χώρες του κόσμου (Καναδάς, Η.Π.Α., Ιαπωνία, Βέλγιο, Αυστρία, Ολλανδία, Αγγλία, Κύπρος κτλ) και θα ήταν δύσκολο στον οποιονδήποτε να ισχυριστεί, ότι οι κυβερνήσεις όλων αυτών των κρατών, έπεσαν δήθεν θύματα …παραπλάνησης! Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και σειρά ευρωπαϊκών οδηγιών, που ρυθμίζει θέματα που αφορούν τόσο στη δωρεά όσο και στην ιδιωτική φύλαξη κυτταρικών μοσχευμάτων. Υπάρχουν όντως ορισμένες χώρες (Γαλλία, Ιταλία), οι οποίες αρχικά απαγόρευσαν την ίδρυση ιδιωτικών τραπεζών, και τούτο για κοινωνικούς και όχι επιστημονικούς λόγους, αλλά η παγκόσμια τάση τίθεται υπέρ της απελευθέρωση της ίδρυσης τραπεζών κρυοσυντήρησης από ιδιώτες, ιδιαίτερα υπό το φως των ιδιαιτέρως θετικών εξελίξεων στην αναγεννητική ιατρική.

 

Από τα παραπάνω, γίνεται φανερό ότι οι δημόσιοι αιματολόγοι που αποκηρύττουν μετά βδελυγμίας τη λειτουργία ιδιωτικών τραπεζών στην Ελλάδα, ορμώνται από πολιτικά κυρίως και όχι επιστημονικά ερείσματα.

 

Συχνά αναφέρεται ότι η ύπαρξη 10.000 δημόσιων μονάδων ομφαλικού αίματος θα κάλυπτε το 90% του ελληνικού πληθυσμού. Η αλήθεια είναι – δυστυχώς – ότι οι 10.000 δημόσιες μονάδες θα εξασφάλιζαν απλώς, την ύπαρξη μερικώς ιστοσυμβατών μοσχευμάτων (4 στα 6 αντιγόνα ιστοσυμβατότητας) γεγονός που θα εξασφάλιζε απλώς μία σχετικά μικρή πιθανότητα ίασης για μέρος του πληθυσμού συγκριτικά με την πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα ίασης που θα έδινε μια απολύτως ιστοσυμβατή μονάδα. Με απλά λόγια, ο αριθμός που αναφέρεται από την ελληνική αιματολογική εταιρεία θα επαρκούσε για να δώσει «απλώς μια πιθανότητα σε κάθε ασθενή» και όχι για να δώσει «την καλύτερη δυνατή πιθανότητα» στον καθένα. Παρόλα αυτά, και βάσει των στοιχείων της ΕΑΕ, 1 στους 3 ασθενείς που χρειάζεται μεταμόσχευση, χάνει δυστυχώς τη μάχη, παρά το γεγονός ότι η έρευνα για τυχόν διαθέσιμο ιστοσυμβατό μόσχευμα διεξάγεται ταυτόχρονα σε όλες τις δημόσιες τράπεζες του κόσμου.

 

Είναι λοιπόν επιστημονικά απαράδεκτο και κοινωνικά ανεύθυνο, να εμφανίζεται μόνον ή μισή αλήθεια, με βάση τις ιδεολογικές και φιλοσοφικές πεποιθήσεις αυτού που μας ενημερώνει κάθε φορά. Ο σκοπός (της ενίσχυσης της δημόσιας τράπεζας με δωρεές) δεν αγιάζει τα μέσα ( την παραπληροφόρηση δηλαδή του κοινού με ελλιπή στοιχεία), ιδιαίτερα μάλιστα, όταν αυτή διεξάγεται κάτω από τον μανδύα μιας επιστημονικής εταιρείας.

Δημόσια Τράπεζα

Δείτε ποιές είναι οι διαφορές μεταξύ της δημόσιας δωρεάν φύλαξης και της οικογενιακής φύλαξης του ομφαλοπλακουντιακού αίματος

Περισσότερα

Οδηγίες

Οδηγίες για τους υποψήφιους γονείς. Τι πρέπει να προσέξετε.

Περισσότερα

Νομικό Πλαίσιο

Το νομικό πλαίσιο που ρυθμίζει τη λειτουγία των ελληνικών τραπεζών κρυοσυντήρησης ιστών και κυττάρων

Περισσότερα

Share on: